درمان‌های دارویی و غیرجراحی میوم رحم

در بسیاری از زنان در سنین باروری مشکل شایع به نام میوم رحم وجود دارد. طبیعتا مانند هر بیماری دیگری برای این مشکل نیز درمانهای گوناگون وجود دارد. پزشکان با توجه به شرایط بیمار درمانهای خاصی را در نظر می گیرند، اگر علائم میوم رحم خفیف تا متوسط باشد و بیمار  تمایل به حفظ رحم داشته باشد اولویت با درمانهای دارویی است.

باید توجه داشت که در اکثر موارد درمانهای دارویی میوم منجر به حذف کامل میوم نمی شوند، بلکه بیماری را کنترل کرده و علائم را کاهش می دهند. درمان‌های دارویی شامل داروهای هورمونی و غیرهورمونی هستند. قرصهای ضد بارداری و داروهایی که حاوی هورمون‌هایی هستند که فعالیت تخمدان‌ها را موقتاً کاهش می‌دهند، علائم را تسکین میدهند. همچنین این داروها به طور موقت باعث کاهش اندازه میوم می شوند. باید توجه داشت که احتمال بازگشت علائم پس از قطع این داروها وجود دارد. روشهای غیر جراحی و کم تحاجمی برای کوچک کردن میوم ها و تسکین علائم وجود دارند که در ادامه مقاله در مورد آنها توضیح داده می شود. برای اطلاعات در مورد این بیماری مقاله میوم رحم را بخوانید.

فهرست مطالب

• اهداف درمان‌های دارویی و غیرجراحی میوم رحم
• درمان‌های غیرجراحی و کم‌تهاجمی
• مزایا و محدودیت‌های درمان‌های غیرجراحی
• چه عواملی در انتخاب روش درمان بدون جراحی مؤثرند
• چه زمانی درمان‌های غیرجراحی میوم پاسخگو نیستند
• سوالات متداول
• جمع‌بندی و نتیجه‌گیری
• منابع

اهداف درمان‌های دارویی و غیرجراحی میوم رحم

درمان‌های دارویی و غیرجراحی میوم رحم یکی از روش‌های غیرجراحی و محافظه‌کارانه است که با هدف کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی انجام می‌شود. این روش به ویژه برای زنانی مفید است که می‌خواهند رحم خود را حفظ کنند یا قصد بارداری در آینده دارند. درمان دارویی می‌تواند خونریزی شدید قاعدگی را کاهش دهد، درد لگنی و گرفتگی‌های قاعدگی را تسکین دهد و فشار ناشی از میوم روی مثانه را کاهش دهد. البته باید توجه داشت که این درمان‌ها معمولاً میوم را به‌طور کامل از بین نمی‌برند و اثر آن‌ها موقت است، اما برای کنترل علائم و به تعویق انداختن جراحی بسیار مفید هستند.

داروهای هورمونی

داروهای هورمونی در  یکی از رایج‌ترین گزینه‌های درمانهای دارویی میوم رحم هستند. این داروها با تنظیم سطح هورمون‌های استروژن و پروژسترون در بدن، رشد میوم‌ها را کند می‌کنند و علائم بیمار را کاهش می‌دهند.

• قرص‌های ضدبارداری ترکیبی: این داروها می‌توانند قاعدگی را منظم کرده و خونریزی را کاهش دهند. هرچند اثر آن‌ها روی کوچک کردن اندازه میوم محدود است، اما در کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی موثرند.

• پروژستین‌ها: این داروها به شکل قرص، تزریق یا دستگاه داخل رحمی هورمونی (IUS) مصرف می‌شوند و خونریزی شدید و درد لگنی را کاهش می‌دهند.

• دستگاه داخل رحمی هورمونی (IUS): کاربرد این دستگاه در در مان این بیماری به این شکل است که هورمون پروژسترون را در رحم آزاد میکند. این فرایند منجر به کاهش خونریزی می شود و علائم را تسکین می دهد.

استفاده از داروهای هورمونی معمولاً کوتاه‌مدت تا میان‌مدت است و بر اساس پاسخ بدن بیمار و شدت علائم تنظیم می‌شود.

آگونیست‌ها و آنتاگونیست‌های GnRH

این داروها باعث می‌شوند فعالیت تخمدان‌ها موقتاً کاهش یابد و تولید استروژن کاهش پیدا کند. استروژن تا حد قابل توجهی منجر به رشد میوم ها می شود. کاهش این هورمون منجر به کوچک شدن میوم ها می شود و در نهایت باعث کاهش خونریزی دوران قائدگی می شود.

• آگونیست‌های GnRH: به شکل تزریق ماهانه یا سه‌ماهه مصرف می‌شوند و باعث ایجاد یک حالت موقت مشابه یائسگی می‌شوند.

• آنتاگونیست‌های GnRH: مسیر متفاوتی دارند اما اثر مشابه کاهش هورمون و کوچک شدن میوم را دارند و سریع‌تر عمل می‌کنند.

اثر این داروها موقت است و پس از قطع مصرف، میوم‌ها ممکن است دوباره رشد کنند. به همین دلیل اغلب قبل از جراحی یا روش‌های کم‌تهاجمی استفاده می‌شوند تا اندازه میوم کوچک‌تر شود و درمان آسان‌تر و ایمن‌تر انجام شود. میتوان گفت در بسیاری از موراد درمانهای دارویی میوم یک روش مکمل به شمار می آید.

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)

داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن و ناپروکسن بیشتر برای کاهش درد و گرفتگی‌های قاعدگی استفاده می‌شوند. این داروها اندازه میوم را تغییر نمی‌دهند، اما می‌توانند خونریزی و درد را به صورت موقت کاهش دهند. اغلب به همراه داروهای هورمونی یا سایر روش‌های دارویی مصرف می‌شوند تا تسکین بهتری ایجاد کنند.

داروهای کاهش‌دهنده خونریزی قاعدگی

در زنانی که خونریزی شدید و طولانی دارند، داروهایی مانند ترانکزامیک اسید یا برخی داروهای هورمونی کوتاه‌مدت می‌توانند خونریزی را کاهش دهند و نیاز به تزریق خون یا اقدامات فوری جراحی را به تعویق بیندازند. این داروها معمولاً همراه با درمان‌های دیگر یا به صورت دوره‌ای استفاده می‌شوند تا کنترل علائم به بهترین شکل انجام شود.

نقش درمانهای دارویی میوم پیش از مداخلات تهاجمی

         ۱- کوچک کردن اندازه میوم برای تسهیل عمل و کاهش زمان جراحی.

        ۲- کاهش خونریزی در حین درمان، که ایمنی بیمار را بالا می‌برد.

        ۳- بهبود وضعیت عمومی بیمار، به ویژه در زنانی که کم‌خونی ناشی از خونریزی شدید دارند.

در مجموع، درمان‌های دارویی میوم رحم گزینه‌ای ایمن، قابل تنظیم و کم‌تهاجمی هستند که می‌توانند علائم را به خوبی کنترل کنند و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشند. با این حال، لازم است بیماران به طور منظم تحت نظر پزشک باشند تا اثر درمان ارزیابی و در صورت نیاز روش درمانی تغییر کند.

درمان‌های غیرجراحی و کم‌تهاجمی

 به غیر از درمانهای دارویی میوم، روش‌های غیرجراحی و کم‌تهاجمی برای درمان میوم رحم به بیمارانی پیشنهاد می‌شوند که می‌خواهند از جراحی باز اجتناب کنند یا کاندید جراحی نیستند. این درمان‌ها با هدف کاهش علائم، کاهش اندازه میوم و حفظ رحم انجام می‌شوند و دوره بهبود کوتاه‌تری نسبت به جراحی دارند. انتخاب روش مناسب بر اساس اندازه و محل میوم، شدت علائم، سن بیمار و برنامه بارداری آینده صورت می‌گیرد.

آمبولیزاسیون شریان رحمی (UAE)

آمبولیزاسیون شریان رحمی یک روش کم‌تهاجمی است که با بستن رگ‌هایی که خون میوم را تأمین می‌کنند عمل می‌کند. در این روش، پزشک با استفاده از یک سوزن کوچک و کاتتر، ذرات ریز را وارد شریان رحمی می‌کند تا خون‌رسانی به میوم قطع شود. وقتی میوم خون دریافت نکند، اندازه آن کاهش می‌یابد و علائم بیمار مانند خونریزی و درد کمتر می‌شود. این روش معمولاً نیاز به بستری کوتاه در بیمارستان دارد و بیماران می‌توانند در چند روز تا یک هفته به فعالیت‌های روزمره بازگردند. UAE برای زنانی که تمایل به حفظ رحم دارند یا جراحی برایشان ریسک بالایی دارد، مناسب است.

امواج متمرکز فراصوت تحت MRI (MRgFUS)

پزشک در این روش بافت میوم را با استفاده از امواج صوتی متمرکز تخریب می کند.  پزشک در این روش از ابزار MRI برای تشخیص دقیق محل میوم استفاده میکند. امواج صوتی انرژی خود را به میوم منتقل می‌کنند و باعث گرم شدن و از بین رفتن بخش‌هایی از میوم می‌شوند. MRgFUS برای میوم‌های کوچک تا متوسط و بیمارانی که به دنبال درمان کاملاً غیرتهاجمی هستند، مناسب است. این روش عموماً بدون بستری طولانی انجام می‌شود و دوره بهبود کوتاه دارد، اما ممکن است نیاز به جلسات متعدد برای درمان کامل باشد.

سایر روش‌های مداخله‌ای بدون جراحی باز

علاوه بر روش‌های آمبولیزاسیون شریان رحمی و امواج متمرکز فراصوت، روش‌های دیگری نیز وجود دارند که بدون باز کردن شکم می‌توانند میوم‌ها را درمان کنند. یکی از این روش‌ها، برداشتن میوم از داخل رحم با استفاده از ابزار مخصوص از طریق واژن است. همچنین برخی تکنیک‌های تصویربرداری هدایت‌شده وجود دارند که پزشک می‌تواند با کمک تصاویر دقیق، میوم را هدف قرار دهد و درمان کند. این روش‌ها معمولاً برای میوم‌هایی که داخل حفره رحم قرار دارند یا اندازه آن‌ها کوچک تا متوسط است مناسب هستند و می‌توانند خونریزی و علائم دیگر مانند درد لگنی را کاهش دهند. مزیت اصلی این روش‌ها، دوره بهبود کوتاه، حفظ رحم و کاهش نیاز به جراحی باز است.

مزایا و محدودیت‌های درمان‌های غیرجراحی

درمان‌های غیرجراحی میوم رحم مزایای قابل توجهی دارند. این روش‌ها نیازی به باز کردن شکم ندارند، دوره بهبود کوتاه‌تری دارند و معمولاً بیمار سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره بازمی‌گردد. علاوه بر این، رحم حفظ می‌شود و برای زنانی که قصد بارداری دارند، گزینه مناسبی محسوب می‌شوند. همچنین، بسیاری از این روش‌ها می‌توانند خونریزی شدید و درد لگنی را کاهش دهند و رشد میوم‌ها را محدود کنند.

با این حال، این درمان‌ها محدودیت‌هایی هم دارند. اثرات آن‌ها معمولاً موقت است و ممکن است میوم دوباره بزرگ شود. برخی روش‌ها برای میوم‌های بزرگ یا متعدد مناسب نیستند و ممکن است نیاز به چند جلسه درمان یا در نهایت جراحی باشد. بنابراین انتخاب روش درمانی باید زیر نظر یک پزشک متخصص و با تجربه صورت گیرد.

چه عواملی در انتخاب روش درمان بدون جراحی مؤثرند

انتخاب روش درمان بدون جراحی برای میوم رحم به چند عامل مهم بستگی دارد. اندازه و محل میوم یکی از مهم‌ترین عوامل است؛ میوم‌های کوچک تا متوسط که در محل مناسبی قرار دارند، بهتر به روش‌های غیرجراحی پاسخ می‌دهند. شدت علائم بیمار نیز تعیین‌کننده است؛ افرادی که خونریزی شدید یا درد زیادی دارند ممکن است نیاز به روش‌های کم‌تهاجمی قوی‌تر داشته باشند. سن و تمایل به بارداری نیز نقش مهمی دارد، زیرا بعضی روش‌ها برای حفظ توان باروری مناسب‌ترند. علاوه بر این، وضعیت سلامت عمومی بیمار و وجود بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند بر انتخاب روش درمان تأثیر بگذارد. پزشک معمولاً همه این عوامل را بررسی کرده و روش مناسب را به صورت فردی تعیین می‌کند.

چه زمانی درمان‌های غیرجراحی میوم پاسخگو نیستند

در برخی موارد، درمان‌های غیرجراحی مؤثر نیستند و نیاز به جراحی یا مداخلات تهاجمی پیدا می‌شود. این حالت معمولاً در میوم‌های بزرگ یا متعدد رخ می‌دهد که با روش‌های کم‌تهاجمی به‌طور کامل کنترل نمی‌شوند. همچنین اگر علائم بیمار پس از درمان کاهش نیابد یا خونریزی و درد ادامه پیدا کند، درمان غیرجراحی کافی نخواهد بود. برخی شرایط پزشکی خاص، مانند کم‌خونی شدید یا بیماری‌های همزمان دیگر، نیز ممکن است نیاز به اقدام سریع جراحی را ایجاد کنند. در این موارد، پزشک بهترین روش درمانی را با توجه به شرایط فردی بیمار توصیه می‌کند. برای کسب اطلاعات مقاله جراحی میوم رحم را مطالعه کنید.

سوالات متداول

جمع بندی

توده میوم رحم یک توده  خوش خیم است و بسیاری از زنان خصوصا در سنین باروری با این مشکل دست به گریبان هستند.  میوم منجر به خونریزی شدید قاعدگی، درد لگنی و فشار روی مثانه می شود.

درمان‌های دارویی و غیرجراحی میوم رحم اولین گزینه برای بیمارانی هستند که می‌خواهند رحم خود را حفظ کنند یا کاندید جراحی نیستند. داروهای هورمونی، داروهای کاهش‌دهنده خونریزی و داروهای کاهش فعالیت تخمدان می‌توانند علائم را کنترل کنند و در برخی موارد اندازه میوم را به‌طور موقت کاهش دهند.

منابع

Evidence Summary – Management of Uterine Fibroids (NCBI Bookshelf)